Persvrijheid, schmersvrijheid

Door hoofdredacteur Gerda van den Oever

Persvrijheid. Dan heb je het vooral over onafhankelijkheid. Nederland scoort hoog in de lijstjes als het gaat om persvrijheid. Er is in Nederland gelukkig weinig censuur of dwang richting de pers.

Persvrijheid zegt alleen bar weinig over objectiviteit. Want veel redacties zijn vrijwillig gekleurd. Ze zijn als instituut en voelen zich individueel verbonden met politieke partijen en belangenorganisaties.

Er is invloed via de vele woordvoerders (vaak ex-journalisten die overstapten naar de dark side) en er is veel persoonlijk contact tussen bestuurders, journalisten en woordvoerders. Zie Noorderpers alleen al.

Zo zie je in Stad Groningen regelmatig topambtenaren lunchen met woordvoerders en redacteuren.

Dat maakt dat journalisten niet altijd even kritisch zijn, en gekleurd. Ze helpen zelfs actief mee in plaats van hun controlerende rol op te pakken. Misschien is men wel een beetje te vrij dus, de verkeerde kant op.

Er is ook nog eens veel luiheid, en ook druk om snel te publiceren, waardoor niet dieper wordt gegraven, terwijl een half uurtje research op internet of even in het netwerk rondvragen al snel veel meer achtergrond oplevert.

De media berichten dus vanuit dit perspectief. Daarmee zitten ze in een beperkte bubbel en brengen ze nieuws eenzijdig, ondanks alle formele persvrijheid.

Er is in Nederland dus helemaal geen dwang of censuur nodig om toch het wereldbeeld van het publiek te beïnvloeden. Onbewust en bewust. En met die vrijheid komt dus ook een grote verantwoordelijkheid die niet iedereen kan dragen.

Op de Driekus redactie hebben we bijzonder kwalijke berichtgeving meegemaakt wat alle journalistieke regels overtrad, omdat de journalist in een eng, en nauw perspectief zat en bewust manipuleerde. Dat is bijzonder onbetrouwbaar en schadelijk gedrag.

Het was notabene vanuit de NPO, een bastion waarvan je mag hopen dat niet alleen persvrijheid, maar ook objectiviteit, wederhoor en waarheidsvinding hoog in het vaandel zouden moeten staan.

Bij Krantje maakten we ook mee dat een journalist bewust feiten negeerde en de waarheid verdraaide, in een poging om een fout vriendje te redden die er een puinzooi van had gemaakt. Ten koste van zijn eigen journalistieke carrière, het aanzien van zijn krant en nog belangrijker: de waarheid.

Wat ook meespeelt is dat redacties worden gestuurd op pageviews: ophef levert meer publiek op dan waarheidsvinding of nuance, en het gevecht om ‘eyeballs’ is keihard.

Social media algoritmen versterken de polarisatie en journalisten zitten ook vast in deze echokamers.

Toch vinden we social media ondanks de fakenews en de ophef, de soms domme en hatende lui, een fantastische bron om snel nieuws te vinden, informatie af te kunnen wegen. Je moet wel, om voorbij de eenzijdige en soms manipulatieve berichtgeving te kunnen kijken.

De commentaren zijn bovendien vaak heerlijk eerlijker, prikken door de manipulatie heen, en zijn soms bijzonder humoristisch en vermakelijk.