Nederland heeft een overheid gebouwd die geld rondpompt om het vervolgens zelf op te eten. Er is een alternatief.
door Driekus Vierkant
Schaf de accijns op brandstof af. Niet als cadeau aan de automobilist, maar als beginpunt van een serieuze vereenvoudiging om de economie lucht te geven: de overheid doet te veel, kost te veel, en levert te weinig terug voor wat ze int.
De directe derving van accijnzen afschaffen is negen miljard euro per jaar. Dat klinkt als een onverantwoord gat. Maar kijk naar wat er aan de andere kant van de balans staat. Ten eerste negen miljard euro lucht bij de burgers en de bedrijven. Structureel! Meer koopkracht, meer economie, meer welvaart.
Nederland pompt jaarlijks dertig miljard euro aan toeslagen rond. Huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag: elk met een eigen uitvoeringsapparaat, eigen fraudecontrole, eigen bezwaarschriften en eigen rechtszaken. De Belastingdienst int het geld links, en betaalt het rechts in kleine stukjes terug. De uitvoeringskosten zelf alleen al lopen in de miljarden. De toeslagenaffaire liet zien wat er gebeurt als zo’n systeem ontspoort: levens kapotgemaakt door een machine die niemand meer begreep. En de verantwoordelijken wegdoken.
Het systeem int geld om het terug te geven, en vreet zichzelf op in het proces.
Tegelijk geeft de rijksoverheid jaarlijks drieënhalf miljard euro uit aan externe consultants. McKinsey en KPMG leggen uit hoe de overheid efficiënter kan werken, waarna de overheid meer consultants inhuurt om de aanbevelingen te implementeren. De overhead van beleidsambtenaren, communicatieafdelingen en strategieteams voegt daar nog eens miljarden aan toe.
De rekensom is niet ingewikkeld. Snij serieus in externe inhuur en interne overhead: twee à drie miljard. Vereenvoudig het toeslagenstelsel structureel: drie à vijf miljard aan uitvoeringswinst op termijn. Stuur het migratiebeleid op economische bijdrage: één à twee miljard. Moderniseer de uitvoering van zorg en onderwijs, niet als bezuinigingsinstrument maar als kwaliteitsmaatregel met een bescheiden kosteneffect.
| Afschaffing brandstofaccijns | − €8 mrd |
| Overhead en externe inhuur | + €2-3 mrd |
| Vereenvoudiging toeslagen | + €3-5 mrd |
| Immigratiesturing | + €1-2 mrd |
| Modernisering uitvoering | + €0,5-1 mrd |
| Saldo | ± €0 |
Het gat is binnen de foutmarge van serieuze aannames. Dit is geen wonderrekening, het is een keuze. De keuze om de staat te concentreren op wat hij werkelijk moet doen, in plaats van hem te laten groeien op het rondpompen van geld dat hij zelf opslokt.
Goedkopere brandstof verlaagt transportkosten, productiekosten, en de dagelijkse lasten van iedereen die ergens naartoe moet. Dat geld blijft in de economie. Niet als abstracte groeicijfer, maar als lucht in de portemonnee van mensen die al jaren merken dat harder werken ze niet verder brengt. Het positieve economische saldo hiervan is minimaal 2 miljard, waarvan de overheid zeker 1/3 weer ontvangt.
Dit plan levert Nederland meer geld op, en de staat dus ook.
De overheid is geen doel op zich. Ze is een instrument. Het wordt tijd dat ze zich daar weer naar gedraagt.
De politiek die dit durft aan te pakken, en de bezuinigingen expliciet benoemt in plaats van ze weg te rekenen met zachte beloftes of smoesjes zoals het klimaat, verdient een serieus gesprek, de rest is symboolpolitiek.
VierkRant 