PROgressief talent

Door Driekus Vierkant

Er is een bijzonder talent voor nodig om op alle fronten tegelijk ongelijk te hebben maar door zelfbedrog het gelijk aan eigen zijde te blijven zien. Jawel, we hebben het over tegenstanders van kernenergie!

In de jaren ‘70 kwamen drie stromingen samen die kernenergie tegen hebben gehouden:

De bangen. 

Hirosjima en Tsjernobyl! Hele beschavingen kunnen worden vernietigd. Doemdenkers die denken dat de wereld eraan gaat hebben aan weinig genoeg: zure regen of paddestoelenwolken, daarvoor moeten we worden behoed.

Men associeert kernenergie, een van de meest veilige en schone vormen van energie (feit), met kernbommen en slecht ontworpen CCCP centrales. 

Als je dezelfde redenering volgt dan zou je tegen de Nobelprijs van de Vrede moeten zijn omdat Nobel ook de uitvinder van dynamiet was, waarmee bommen worden gemaakt. 

Een kernreactor maakt geen bom. Een bom heeft geen reactor nodig. Beiden concurreren juist met elkaar om dezelfde grondstoffen. De ironie. Elke technologie kan ten goede en ten kwade worden ingezet. 

Ben je tegen kernbommen (wie niet) dan ben je eigenlijk dus juist voor kerncentrales. Maar feiten zijn lastig als je op emoties drijft. Angst is een slechte raadgever. 

Dan de romantici. 

De aanhangers van “small is beautiful”, de mensen die dromen van een wereld op menselijke maat, weg van het grote, het industriële, het technocratische systeem, en voor natuur en milieu en klimaat. Natuurlijke energie uit zon en wind zou van iedereen zijn en gratis worden. Sympathiek. 

Maar kijk eens wat ze hebben gebouwd. Rijen lelijke windmolens tot aan de horizon, zonnepanelen over tienduizenden hectares natuur, een elektriciteitsnet dat kraakt en piept bij elke bewolkte windstille dag of juist overproducerende dag, een kapotgeregulerende falende markt, gerepareerd met subsidies, en peperdure belastingen.

Kleinschalig? Ze hebben het grootste, duurste, meest centralistische en zwaarst belaste energiesysteem uit de geschiedenis gebouwd, en ze noemen het bevrijding. De ironie.

Als je echt voor die kleinschaligheid bent, dan hef je het hele centralistisch overheidsgestuurde energiesysteem op en laat je burgers en bedrijven zelf hun eigen energie opwekken, delen en verhandelen, importeren en exporteren, zonder protectionistische belastingmaatregelingen en verboden. Maar ja, dan heb je geen controle. 

Eén kerncentrale op een postzegel grond levert wat dit kolossale systeem niet kan: stroom als de zon niet schijnt en de wind niet waait. Maar dat past niet in het plaatje van energie door zon (de grootste kerncentrale op aarde en daar buiten) en wind. Het plaatje is heilig, het doel is niet zo relevant.

Antikapitalisten.

En dan de marxisten, de mensen voor wie kernenergie het symbool is van alles wat fout is aan de westerse consumptiemaatschappij. Groei is slecht. Goedkope energie is in hun ogen de motor van een systeem dat mensen uitbuit en de planeet vernietigt. Edel sentiment. 

Maar goedkope, betrouwbare energie is historisch gezien juist de krachtigste hefboom tegen armoede die de mensheid kent. Zuid-Korea. Frankrijk. Taiwan. Landen die kozen voor kernenergie en daarmee industrialiseerden, rijker werden, gezonder werden. En duurzamer. 

Wie kernenergie blokkeert in naam van sociale rechtvaardigheid, laat ontwikkelingslanden stoken op kolen of smeken bij Russisch gas. Dat is geen bevrijding van het kapitalisme. Dat is armoede als beleid. De ironie, voor zij die zeggen voor rechtvaardigheid te zijn.

Drie stromingen. 

Drie ironiën. Drie keer het tegenovergestelde bereikt van wat werd geloofd en beloofd.

Dit is geen pech. Pech overkomt je één keer. Dit is een patroon, en patronen vertellen iets. Ze vertellen dat het bij dit debat nooit om de uitkomst ging. Niet om de veiligheid, niet om het klimaat, niet om de armen in de wereld. Het ging in eerste plaats om identiteit. Om het gevoel aan de goede kant te staan, in verzet te zijn, ‘nee’ te zeggen tegen ‘de machine’, om vervolgens zelf die machine te worden. Kernenergie is te groot, te ingenieus, te effectief en juist daardoor een belediging voor iedereen wiens wereldbeeld draait om de these dat vooruitgang het probleem is. En dat noemt zich progressief.

Door hun beleid is energie alleen maar duurder geworden en het klimaat is er niet mee gered, integendeel. Maar dat is bijzaak. Ze hebben iets veel belangrijkers veroverd: de schakelaar. Wie bepaalt hoe duur energie is, bepaalt wie kan produceren, wie kan verwarmen, wie kan groeien. Ze noemen het rechtvaardigheid, ‘kijk ons eens deugen’. In werkelijkheid is het macht.