Kanarietranen

FNV-voorman Hans Spekman, Jimmy Dijk van de SP en Julian Bushoff van Pro stonden vooraan te staken aan de Leonard Springerlaan. Waarom?

Callcenterbedrijf Transcom sluit per 1 november de laatste vestiging in Groningen. Honderdvijftig banen weg, die banen worden verhuisd naar Spanje.

Bushoff, Dijk en Spekman waren heel solidair met de slachtoffers… van hun eigen beleid.

Extreem gestegen loonkosten

Het Nederlandse minimumloon staat sinds 1 juli op 14,99 euro per uur. Bij een fulltimebaan is dat zo’n 2600 euro bruto per maand. Het Spaanse minimumloon bedraagt zo’n 1425 euro per maand, net iets meer dan de helft. Tel daar de Nederlandse werkgeverslasten, pensioenpremies en cao-verplichtingen bij op en je hoeft geen bedrijfseconoom te zijn om te zien waar een callcenter met flinterdunne marges geld verliest en geld verdient.

Dit is geen verrassing. Voor 050 studentenstad was callcenterwerk een lucratief bijbaantje. Transcom had tien jaar geleden meer dan duizend medewerkers in Groningen, verspreid over vier locaties. Dat werden er stap voor stap honderdvijftig. De afbouw was al vijftien jaar aan de gang, zichtbaar voor iedereen die wilde kijken. De kanarie in de kolenmijn waar FNV van spreekt zong niet, hij lag al jaren te spartelen, te stikken van de torenhoge lasten en risico’s.

De dubbele pet van Den Haag

Elke loonsverhoging werkt door, in gekoppelde uitkeringen en in de werkgeverslasten. Klinkt prachtig in een verkiezingsprogramma en bij vakbondsuitingen. Maar voor werk dat ook vanuit Spanje kan, bij een internationaal opererend bedrijf, is elke verhoging een extra duwtje het land uit.

Over de volle kwart eeuw zijn de loonkosten grofweg verdubbeld. Volgens CBS stegen de cao-lonen alleen al in de afgelopen vijf jaar met 25 procent. De laatste drie jaar vormen een loongolf van bijna 20 procent, iets wat Nederland sinds de jaren zeventig niet meer meemaakte: 40 jaar lang kwam de jaarlijkse cao-loonstijging nooit boven de 4,4 procent uit, tot de 6,1 procent van 2023. Een paar procent in 1 jaar voelt niet heftig, maar over langere termijn lopen de kosten schrikbarend op.

Uitgerekend het segment van callcenterwerk is het duurst gemaakt. Want minimumloon ging van circa 1100 euro per maand in 2001 naar zo’n 2600 euro nu, ruim 135 procent erbij, vooral door de beleidsmatige verhogingen van de laatste jaren. Door Den Haag, met de PvdA en GroenLinks van Spekman en Bushoff voorop. Dit zijn geen bijbanen meer maar duurbetaalde medewerkers.

Risico’s

Bovenop die stijgende loonsom heeft de wetgever werkgeverschap ook structureel duurder en risicovoller gemaakt. Sinds 2004 moet een werkgever een zieke werknemer twéé jaar loon doorbetalen, internationaal uniek en extreem, plus een reïntegratieplicht onder de Wet Poortwachter. Eén langdurig zieke kost zomaar twee jaarsalarissen. Waar moet je dat dan van betalen? Tegenwoordig betaal je al een transitievergoeding vanaf dag één van het dienstverband. En diezelfde wet legde in 2020 een hoge WW-premie op flexcontracten: 7,74 procent tegenover 2,74 voor vast, drie keer zo duur gemaakt, een strafheffing op precies het segment waar callcenters op draaien. Elke medewerker is zo niet alleen een loonstrookje, maar ook een risico. In Spanje kun je hetzelfde laten doen voor de helft van het loon en een fractie van het risico.

Julian Bushoff mag bij het hek boos komen doen en komen troosten, maar zijn ideologie veroorzaakte dit en zijn partij is medewetgever. Wie in de Kamer de lasten op arbeid opstuwt en vervolgens bij het hek van een bedrijf verontwaardigd doet over de gevolgen, die speelt verontwaardigde brandweerman bij zijn eigen fik. Dat is geen solidariteit, dat is campagne voeren op de puinhopen van je eigen beleid. Kanarietranen. Het is wrang, het is cynisch, het is… politiek.

En de bonden dan?

De bonden vechten nu voor een beter sociaal plan, en ze hebben een punt: factor 1,2 op de wettelijke vergoeding voor mensen die er tien, vijftien of vijfentwintig jaar werkten is karig als de sector 1,7 gewend is.

Maar zoom even uit. Dezelfde bonden voeren al jaren campagne voor een steeds hoger minimumloon en steeds zwaardere verplichtingen, in de veronderstelling dat een bedrijf een pinautomaat is waar je onbeperkt geld uit kan blijven trekken. Bij werk dat aan een bureau met een headset gebeurt, is de hele wereld de concurrent. Elke euro die er via cao, wet of actie bovenop wordt gelegd, verschuift de balans richting Spanje, Portugal of een AI chatbot. 

De bond wint het loonoverleg en verliest de werkgelegenheid. Hand overspeeld: de inzet binnengehaald, de pot kwijt. De slag gewonnen maar de oorlog verloren. De kanarie en de mijnwerkers dood. 

CNV constateerde het nota bene zelf: het kost moeite om fatsoenlijke cao’s in de branche af te sluiten, en in het buitenland worden medewerkers steeds vaker vervangen door AI. De volgende ronde van deze wedstrijd gaat dus niet eens meer tussen Groningen en Málaga, maar tussen Málaga en een AI. Wie dan nog denkt dat de oplossing “meer loon en meer regels” is, heeft het spel niet begrepen, die zit mentaal nog vast in de 19e eeuw. Werk dan aan een plan voor gave nieuwe banen in plaats van banen wegduwen die straks helemaal door AI worden vervangen. Maar ja, voor zo’n plan heb je ondernemers nodig, en bedrijven. Die je weg aan het jagen bent.

Welke miljoenenwinsten?

De FNV spreekt in persberichten van “miljoenenwinsten”. We pakken het jaarverslag er even bij. Transcom Holding draaide in 2025 een omzet van 742,7 miljoen euro met een EBITDA van 99,9 miljoen, een operationele marge van 13,5 procent. Maar onder de streep, na afschrijvingen, rente en belasting, bleef er vrijwel niets over: het nettoresultaat was ongeveer nul, bij een nettoschuld van 333 miljoen euro. Van elke euro omzet houdt het concern geen cent over.

Dat is de werkelijkheid van deze sector: dunne marges op groot volume. En dan houdt het gewoon een keer op als je de kosten keer op keer verhoogt. Elke euro extra loonkosten in Groningen komt uit een marge die er nauwelijks is. 

De knop waar het hoofdkantoor dan aan draait is niet “verlies nemen’, of “geen winst” maar: “dit wordt verliesgevend, helaas en doei, we gaan naar een ander land”. Precies wat er gebeurde: de margeverbetering van 2025 kwam volgens Transcom uit offshoring, AI en kostenprogramma’s. Groningen was een kostenpost in plaats van een verdienmodel geworden, dankzij lobby van vakbonden en beleid uit Den Haag.

Een deel van die schuld is overigens de schuld van eigenaar Altor. Maar dat verandert de rekensom voor de vestiging niet. Wie bij een bedrijf met een nettomarge van nul procent blijft roepen dat er “gewoon geld genoeg is”, onderhandelt niet, die fantaseert.

En vergeet niet met wie Transcom eigenlijk concurreert. Dit is een internationaal bedrijf in een internationale markt, met dertigduizend medewerkers in 29 landen. De klant (in Groningen was dat alleen nog Odido) koopt klantcontact in per minuut en kan morgen naar een concurrent die vanuit Lissabon of Málaga levert. Een internationale speler die weigert internationaal te optimaliseren, verliest niet wat marge, die verliest de klant. Hoe dat afloopt, heeft Transcom zelf al meegemaakt: eind 2024 gingen twee verlieslatende Duitse dochters failliet. Dan is er helemaal geen sociaal plan meer om over te onderhandelen. De keuze was dus nooit “Groningen open houden of sluiten”. De keuze was “gecontroleerd vertrekken of wachten op het Duitse scenario”.

De boemerang

Hier zit de denkfout die Spekman, Bushoff, en Dijk en heel Den Haag maar niet willen zien. Hogere lonen lijken op korte termijn een nivelleringsfeestje voor de schatkist: meer loonheffing per baan, meer premies, meer btw. Meer afromen lijkt meer opbrengst. Maar die som klopt alleen zolang er geoogst kan worden. Honderdvijftig ontslagen Groningers betekent honderdvijftig keer géén inkomsten uit loonheffing, wel kosten aan WW, en straks Spaanse loonbelasting over werk dat hier werd bedacht. Nul keer een hoog tarief is nog steeds nul.

Wat met Transcom gebeurt is exemplarisch voor Nederlands beleid. Zo prijst Nederland zich uit de markt en holt het zijn eigen belastinggrondslag uit. Minder banen is minder opbrengst, en minder opbrengst is minder te herverdelen. De nivelleerders zagen aan de tak waar hun eigen herverdelingsmachine op rust. Iedereen even arm. Averechts en oliedom.