DvhN manipuleert publieke opinie

Een vervolg op De draagvlakmachine , Stopcontact en de Close Read (lees die drie vooral).

Vanochtend, 07:30 uur, publiceerde het Dagblad van het Noorden:“in Groningen is geen draagvlak voor kerncentrales, acht op de tien zien de komst met zorg tegemoet.”

Eergisteren nog beschreven we hoe pers en politiek in Groningen samen een machine vormen die de stemming eenzijdig interpreteert, negatief publiceert, de onvrede voedt en het resultaat vervolgens opnieuw meet. Krantje had die memo gemist, en gaat hier drie keer nat:

Natte krant 1: Het oude rapport, opnieuw

Het onderzoek waar de krant naar verwijst is niet nieuw. Het is een genuanceerd bewonersonderzoek van Ipsos I&O, rapportnummer 2026/021, gedateerd februari 2026, met veldwerk uit oktober en november 2025. Exact het rapport dat we eergisteren behandelden. Het wordt nu, zes dagen voor het Kamerdebat van 2 juli, valselijk gepresenteerd als actuele stemming. Een momentopname van ruim een half jaar oud, opgewarmd en opgediend alsof de inkt nog nat is.

Natte krant 2: DvhN publiceert fake news

DvhN schrijft dat Ipsos vijftigduizend inwoners naar hun mening vroeg. Dat klopt niet. Er zijn vijftigduizend huishoudens aangeschreven, en daarvan vulden 8.628 mensen de lijst in, een respons van ruim zeventien procent. Vijftigduizend uitnodigingen is iets anders dan vijftigduizend meningen. Het scheelt een factor zes, DvhN verzint gewicht dat er niet is.

Natte krant 3: “Geen draagvlak” staat nergens in het rapport

Hier zit de truc. Nergens in het rapport van Ipsos staat de conclusie “geen draagvlak”. Dat maakt de krant er zelf van. Het rapport meet zorgen en kansen, het weegt uitsluitend op leeftijd en geslacht, en het zegt zelf met zoveel woorden dat het de verwachte impact meet, los van de feitelijke. “Geen draagvlak” is geen meting. Het is een frame, door de krant boven de cijfers gehangen en als feit gepresenteerd.

Wat het rapport echt zegt

De cijfers laten iets anders zien dan dat frame. Ja, ruim acht op de tien Groningers heeft ergens een zorg, dat is het hoogste negatieve getal dat uit het rapport te trekken valt, en laat dat nu net het getal zijn dat de kop haalt. Maar zorgen hebben is geen afwijzing. In datzelfde rapport ziet 48 procent van de omwonenden en 55 procent van de bredere regio ook kansen, vooral in werkgelegenheid en schone energie. Slechts 30 procent wijst de centrales principieel af. Zeventig procent heeft dus geen principieel bezwaar. Dat staat haaks op de claim van DvhN.

En een ander, representatief panel, dat van Hart van Nederland, vond in juni zelfs een lichte meerderheid die een kerncentrale in de eigen provincie acceptabel noemt: 51 tegen 39 procent.

 

Drie mogelijke koppen

Drie koppen konden boven dit stuk. 

“Zeventig procent heeft geen principieel bezwaar.” 

“Helft van de Groningers ziet kansen voor werk en schone energie.” 

“Geen draagvlak in Groningen.” 

De krant koos de derde. De meest negatieve. Zie je het patroon?

Busje komt zo

Maar het mooiste, of het wrangste, staat verderop in het stuk. De provincie huurt bussen in om Groningers op 2 juli naar het Kamerdebat te brengen. Het doel, met zoveel woorden: de Kamer een niet mis te verstaan signaal geven dat Groningen de komst niet accepteert. En die bussen worden nota bene betaald uit het budget dat de provincie van het Rijk krijgt voor juridisch verweer tegen de centrales.

Lees dat nog eens. Geld dat bedoeld is om een procedure te voeren, wordt gebruikt om een protest te organiseren dat precies datgene moet uitstralen wat de krant diezelfde ochtend al tot feit had verklaard: zogenaamd geen draagvlak. De machine meet de stemming niet alleen meer en publiceert haar uit context in de meest negatief mogelijke vorm, ze rijdt de stemming nu ook nog met overheidsgeld naar Den Haag om hem daar op te voeren. En dat schouwspel, bussen vol boze Groningers voor de Kamerdeur, wordt morgen ongetwijfeld weer gefotografeerd als weer het bewijs dat er geen draagvlak zou zijn.

Zo organiseer je zelf dat het draagvlak in Groningen lager wordt dan elders. Wat overigens geen groot verschil is, zoals DvhN claimt. Lees het rapport zelf maar.

Manipulatie

Meet, kleur, publiceer, voed, vervoer, fotografeer, meet opnieuw. De cirkel is rond, en hij wordt publiek bekostigd. De manipulerende en zichzelf in de put pratende draagvlakmachine geeft vol gas.

Begrijp ons goed. De Groningse zorgen zijn echt, geworteld in gaswinning, aardbevingen en gebroken beloftes. Dat de provincie iets negatiever staat dan Zeeland is geen verzinsel, het staat netjes in het rapport. Maar tussen “iets negatiever, en verdeeld” en “geen draagvlak” zit een wereld van verschil, en die wereld wordt niet gemeten, die wordt gemaakt. Door een kop. Door een opgepompt aantal. Door een protest dat met verweergeld wordt gereden.

En het venijnigste is dit: de hand die het hardst aan die hendel draait, is telkens weer de Groningse zelf. Een provincie die bussen kan vullen om nee te zeggen, kan ook een onderhandelingsdelegatie vullen om ja te zeggen, mits. Mits eigenaarschap, mits stroom tegen kostprijs, mits een aandeel met dividend. Dezelfde energie, de andere kant op. Maar dan zou de kop morgen moeten luiden dat Groningen iets wil, en daar is de machine niet op gebouwd.

Vragen dan maar:

– Waarom wordt een niet recent rapport dat zorgen en kansen meet, samengevat als “geen draagvlak”, terwijl die woorden er niet in staan?

– Waarom claimt DvhN vijftigduizend ondervraagden, en niet 8.628?

– Wie heeft er belang bij dat Groningen zichzelf als kansloos tegenstander neerzet, vlak voor een debat waarin draagvlak de doorslag kan geven?

– En als er publiek geld is voor bussen naar het verzet, waarom is er dan geen bus naar de onderhandelingstafel?

Bronnen

– Ipsos I&O, *Bewonersonderzoek nieuwe kerncentrales*, rapportnummer 2026/021, februari 2026 (veldwerk oktober en november 2025; 50.000 aangeschreven huishoudens, 8.628 respondenten, respons 17 procent; weging op leeftijd en geslacht; 61% omwonenden Eemshaven vooral/alleen zorgen, 83% heeft (onder andere) zorgen, 48% ziet kansen, 30% principiële afwijzing). https://www.ipsos-publiek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Bewonersonderzoek-zorgen-en-kansen-omwonenden-kerncentrales_eindversie.pdf

– Dagblad van het Noorden, “In Groningen is geen draagvlak voor kerncentrales in de Eemshaven: acht op de tien zien komst met zorg tegemoet” (met het bericht over de door de provincie ingehuurde bussen naar het Kamerdebat, bekostigd uit het budget voor juridisch verweer), 27 juni 2026. https://dvhn.nl/groningen/hethogeland/in-groningen-is-geen-draagvlak-voor-kerncentrales-in-de-eemshaven-acht-op-de-tien-zien-komst-met-zorg-tegemoet-49393695.html

– Hart van Nederland-panel, “Veel steun voor nieuwe kerncentrales, ook in Groningen en Zeeland”, juni 2026 (Groningen 51% acceptabel, 39% tegen). https://www.hartvannederland.nl/het-beste-van-hart/panel/artikelen/panel-steun-nieuwe-kerncentrales-smr-groningen-zeeland

Alle drie de koppen hadden gekund

Maar eentje is bij elkaar verzonnen. Ra ra, welke gebruikte DvhN?